Przed jakąkolwiek wycinką należy ustalić, na jakiej podstawie prawnej może ona zostać przeprowadzona. Wycinka drzew w prywatnym lesie jest możliwa wyłącznie zgodnie z jednym z poniższych dokumentów:

•       Uproszczony Plan Urządzenia Lasu (UPUL)

 – sporządzany na 10 lat, określa m.in. maksymalny etat cięć (ilość drewna możliwego do pozyskania). Obowiązkowy dla lasów o powierzchni powyżej 10 ha.

•       Inwentaryzacja stanu lasu

 – dla lasów o powierzchni poniżej 10 ha, stanowi odpowiednik UPUL.

•       Decyzja starosty

 – wydawana na wniosek właściciela, jeżeli las nie jest objęty UPUL ani inwentaryzacją. W takim przypadku decyzja może dotyczyć wyłącznie cięć sanitarnych (złomy, wywroty, posusz, drzewa chore).

Jak sprawdzić?

1.    Skontaktuj się ze Starostwem Powiatowym właściwym dla miejsca położenia lasu.

2.    Zapytaj, czy działka leśna objęta jest UPUL lub inwentaryzacją stanu lasu.

3.    Sprawdź zapisy UPUL dotyczące etatu cięć – określa on, ile m³ drewna można pozyskać łącznie w ciągu 10-letniego okresu gospodarczego.

4.    W razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą ds. lasów nadzorowanych lub leśniczym.

Podstawa prawna: Art. 19 ust. 3 oraz art. 22 ust. 2 Ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567).

Nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa sprawuje Starosta Powiatowy. Starosta może jednak – w drodze porozumienia – powierzyć prowadzenie tych spraw właściwemu Nadleśniczemu Lasów Państwowych.

•       W ok. 50% powiatów – cechowanie i legalizację drewna prowadzi Nadleśnictwo (na podstawie porozumienia ze Starostą).

•       W pozostałych powiatach – całość formalności przeprowadza bezpośrednio Starostwo Powiatowe.

Podstawa prawna: Art. 5 ust. 1 i 3 Ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567).

Po potwierdzeniu podstawy prawnej i ustaleniu organu nadzoru możesz przystąpić do wycinki drzew. Wycinka musi być prowadzona ściśle zgodnie z zapisami UPUL lub decyzją starosty – w szczególności nie może przekraczać ustalonego etatu cięć.

Zasady prowadzenia wycinki:

1.    Wycinaj wyłącznie drzewa wskazane lub dopuszczone w UPUL lub decyzji starosty.

2.    Ścięte drzewa zostaw w lesie, przy pniu – nie wywozić drewna przed jego ocechowaniem.

3.    Okrzesz ścięte drzewa (usuń gałęzie).

4.    Uprzątnij powierzchnię leśną z pozostałości po wycince.

5.    Przybij do każdego pnia tabliczkę identyfikacyjną z numerem sztuki lub stosu drewna – jest to warunek konieczny do późniejszego ocechowania.

Obowiązki właściciela lasu po wycince:

•       Obowiązek odnowienia lasu – właściciel jest zobowiązany do posadzenia nowych drzew w miejsce usuniętych.

•       Ochrona runa leśnego – podczas prac należy dbać o ochronę runa leśnego i ograniczać zniszczenia do niezbędnego minimum.

Podstawa prawna: Art. 13 ust. 1 Ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2025 r. poz. 567).

Po zakończeniu wycinki właściciel lasu jest zobowiązany złożyć pisemne Zawiadomienie o pozyskaniu drewna do organu sprawującego nadzór (Starostwa lub Nadleśnictwa). Czynność ta jest warunkiem niezbędnym do przeprowadzenia cechowania i uzyskania Świadectwa legalności.

Gdzie złożyć zawiadomienie?

•       Osobiście w siedzibie Nadleśnictwa lub Starostwa Powiatowego.

•       Podczas dyżurów specjalistów ds. lasów nadzorowanych w urzędach gminnych (o ile organ nadzoru organizuje takie dyżury).

Co zawrzeć w zawiadomieniu?

Zawiadomienie należy złożyć pisemnie. Powinno zawierać:

1.    Imię i nazwisko oraz adres zamieszkania właściciela lasu.

2.    Numer ewidencyjny działki lub działek, na których pozyskano drewno.

3.    Obręb geodezyjny.

Podstawa prawna: Art. 14a ust. 1 i 3 Ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2022 r. poz. 672 ze zm.).

Po otrzymaniu zawiadomienia pracownik Służby Leśnej ds. lasów nadzorowanych przybywa na miejsce pozyskania drewna i dokonuje jego ocechowania. Cechowanie polega na trwałym umieszczeniu na drewnie znaku graficznego, literowego lub cyfrowego oraz kolejnego numeru sztuki albo stosu.

Cechy szczególne cechowania w lasach prywatnych:

•       Cechowania dokonuje się wyłącznie w miejscu pozyskania drewna (przy pniu), przed jego przemieszczeniem lub przerobem.

•       Drewno oznaczane jest tarczą z czarnym znakiem graficznym oraz niebieską płytką z numerem identyfikacyjnym.

•       Cechowaniu podlega każde drewno pozyskane z lasu – bez wyjątków, niezależnie od jego wymiaru czy przeznaczenia.

•       Ocechowanie jest bezpłatne – wydanie Świadectwa legalności nie podlega żadnej opłacie.

Wymagane dokumenty do złożenia wniosku o cechowanie:

Podstawa prawna: Art. 14a ust. 1 i 3 Ustawy o lasach (Dz. U. z 2022 r. poz. 672 ze zm.).

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 lutego 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad cechowania drewna, wzorów urządzeń do cechowania i zasad ich stosowania oraz wzoru dokumentu stwierdzającego legalność pozyskania drewna (Dz. U. Nr 36, poz. 201 ze zm.).

Link do aktu prawnego: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19980360201

Po dokonaniu ocechowania pracownik wystawia Świadectwo legalności pozyskania drewna. Dokument ten jest niezbędny do dalszego dysponowania drewnem – jego transportu, sprzedaży lub przerobu.

Co zawiera Świadectwo legalności?

•       Miąższość (ilość m³), gatunek i wymiary drewna.

•       Dane właściciela lub współwłaścicieli lasu.

•       Numery ewidencyjne działek, z których pochodzi drewno.

•       Potwierdzenie zgodności pozyskania z obowiązującymi przepisami.

Podstawa prawna: Art. 14a ust. 1 i 3 Ustawy o lasach (Dz. U. z 2022 r. poz. 672 ze zm.).

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 lutego 1998 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 201 ze zm.).

Link do aktu prawnego: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19980360201

Drewno może być transportowane z lasu wyłącznie po uzyskaniu Świadectwa legalności pozyskania drewna. Kierowca lub właściciel jest zobowiązany posiadać dokument przy sobie podczas całego transportu.

Obowiązki podczas transportu:

1.    Posiadaj przy sobie Świadectwo legalności pozyskania drewna podczas każdego kursu.

2.    Upewnij się, że ładunek jest prawidłowo zabezpieczony pasami transportowymi.

3.    Przestrzegaj dopuszczalnych parametrów pojazdu: masa całkowita do 40 ton, długość zestawu do 18,75 m.

4.    Zwracaj uwagę na naciski osi – przekroczenie norm może skutkować zatrzymaniem pojazdu i karą finansową.

5.    W przypadku przewozu dłużycy (długich kłód) – zastosuj wymagane oznakowanie wystającego ładunku.

Kto może kontrolować transport drewna?

•       Inspekcja Transportu Drogowego (ITD)

•       Policja

•       Służby leśne

Podsumowanie – kolejność kroków

Sankcje za nielegalne pozyskanie drewna

•       Mandat karny: nakładany przez Policję.

•       Grzywna sądowa: art. 158 Kodeksu wykroczeń.

•       Przepadek drewna: sąd orzeka przepadek całości pozyskanego drewna.

Podstawa prawna: Art. 158 Kodeksu wykroczeń z dnia 20 maja 1971 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 734).